Σύντομη ιστορία
Ο J. William Fulbright
Το Ίδρυμα Fulbright στην Ελλάδα
Χτίζοντας το μέλλον
Σύντομη ιστορία
Το 1946, ο οραματιστής νεοεκλεγείς γερουσιαστής J. William Fulbright του Arkansas ίδρυσε το Fulbright Program of International Exchange. Εκείνος ήταν ο εμπνευστής αυτού του μεταπολεμικού προγράμματος εκπαιδευτικών και πολιτιστικών ανταλλαγών το οποίο και έκανε πραγματικότητα το 1948. Το πρόγραμμα αυτό αποδείχθηκε πολυτιμότατη επένδυση στη διεθνή συνεργασία.
Ο ίδιος ο Fulbright υπήρξε υπότροφος Rhodes στην Οξφόρδη και είχε γνωρίσει τα οφέλη των διεθνών εκπαιδευτικών ανταλλαγών. Η ιδέα του ήταν απλή: να υλοποιηθεί ένα πρόγραμμα παγκόσμιας κλίμακας με σκοπό αφενός να ενθαρρύνει φοιτητές και φοιτήτριες από όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες να σπουδάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και αφετέρου να πείσει νεαρούς Αμερικανούς και νεαρές Αμερικανίδες να πάνε να ζήσουν, να γνωρίσουν και να κατανοήσουν σε βάθος την Αφρική, την Ασία, την Ευρώπη και το δυτικό ημισφαίριο, αλλά και τις χώρες του Ειρηνικού.
Αρχικά, το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από την πώληση πλεονάζοντος πολεμικού υλικού και αργότερα από την πώληση σιτηρών προς ξένες χώρες και από χρηματικούς πόρους που οικειοποιήθηκε το Κογκρέσο. Ο διακρατικός χαρακτήρας του Προγράμματος Fulbright είναι αυτός που το κάνει να ξεχωρίζει από όλα τα άλλα δημόσια και ιδιωτικά προγράμματα εκπαιδευτικών ανταλλαγών.
Οι τελικές νομοθετικές ρυθμίσεις θεσπίστηκαν με το διάταγμα περί Αμοιβαίων Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Ανταλλαγών του 1961 – γνωστό και ως το Διάταγμα Fulbright-Hays του 1961, αφού υποστηρικτής του ήταν και ο Wayne Hays, μέλος του Κογκρέσου από το Ohio. Το διάταγμα αυτό επικύρωσε την προσέγγιση συνεργασίας του Προγράμματος Fulbright, διεύρυνε την εμβέλειά του και το εξάπλωσε γεωγραφικά.
60 χρόνια μετά
Εξήντα χρόνια αργότερα, το πρόγραμμα ανταλλαγών Fulbright έχει πλέον ωριμάσει και σημειώσει τεράστια επιτυχία διεθνώς. Από ένα μικρής κλίμακας πρόγραμμα υποτροφιών που το 1948 έφερε στις Ηνωμένες Πολιτείες 35 ξένους φοιτητές και έναν μοναδικό καθηγητή και έστειλε σε ξένες χώρες 65 Αμερικανούς πολίτες, το Fulbright έχει εξελιχθεί στο προεξάρχον διεθνές πρόγραμμα εκπαιδευτικών ανταλλαγών στον κόσμο. Σήμερα, 280.000 περίπου κάτοχοι της υποτροφίας Fulbright –106.000 από τις Ηνωμένες Πολιτείες και 174.000 από άλλες χώρες– έχουν συμμετάσχει στο Πρόγραμμα από το ξεκίνημά του. Το Πρόγραμμα Fulbright χορηγεί περίπου 6.000 υποτροφίες κάθε χρόνο σε σπουδαστές και επιστήμονες από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και άλλες 155 χώρες. Οι υποτροφίες χορηγούνται ως οικονομική ενίσχυση σε φοιτητές, επιστήμονες, καλλιτέχνες και εκπαιδευτικούς για σπουδές, διαλέξεις και έρευνα. Οι υπότροφοι επιλέγονται βάσει των ακαδημαϊκών και επαγγελματικών τους δυνατοτήτων, των ηγετικών τους ικανοτήτων, του χαρακτήρα και της προθυμίας τους να μοιραστούν ιδέες και εμπειρίες με άλλους λαούς.
Το προγραμμα Fulbright αφορά σχεδόν όλους τους κλάδους των τεχνών και των ανθρωπιστικών επιστημών, του εμπορίου και των οικονομικών, της επιστήμης και της τεχνολογίας, της παιδείας, της δημοσιογραφίας, των ΜΜΕ και της δημόσιας διοίκησης. Ανάμεσα στους υποτρόφους του συγκαταλέγονται διακεκριμένοι άνδρες και γυναίκες κάθε επαγγελματικής και κοινωνικής ομάδας, από όλες σχεδόν της χώρες του κόσμου.
"Ο ρόλος που παίζει [ο Fulbright] στην Washington είναι ένας ρόλος αναντικατάστατος. Δεν υπάρχει άλλος τόσο ισχυρός αλλά και τόσο σοφός, και αν ετίθετο θέμα να αποσυρθεί από τον δημόσιο βίο, θα επρόκειτο για εθνική καταστροφή"
Walter Lippman, 1963
(Αμερικανός διανοούμενος, συγγραφέας, δημοσιογράφος και πολιτικός σχολιαστής)
Ο James William Fulbright γεννήθηκε στις 9 Απριλίου 1905 στο Sumner του Missouri. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Arkansas απ’ όπου έλαβε πτυχίο στις Πολιτικές Επιστήμες το 1925. Στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης με υποτροφία Rhodes. Όταν ο Fulbright επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο George Washington. Τη δεκαετία του ’30 υπηρέτησε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης ενώ παράλληλα δίδαξε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου George Washington. Το 1936 επέστρεψε στο Arkansas όπου διετέλεσε καθηγητής Νομικών και, από το 1939 έως το 1941, πρόεδρος του Πανεπιστημίου του Arkansas – ο νεότερος πρόεδρος πανεπιστημίου στις ΗΠΑ εκείνη την εποχή. Εισήλθε στην πολιτική το 1942 και εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ τον Ιανουάριο του 1943 έγινε μέλος του Κογκρέσου και της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων. Το Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, η Βουλή των Αντιπροσώπων υιοθέτησε την Απόφαση Fulbright για την υποστήριξη ενός διεθνούς ειρηνευτικού μηχανισμού και την προτροπή για τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε αυτό που έμελλε να γίνει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Με τις δράσεις του αυτές ο Fulbright τράβηξε τη διεθνή προσοχή. Το Νοέμβριο του 1944 εξελέγη στη Γερουσία, όπου υπηρέτησε από το 1945 έως το 1974. Υπήρξε ένας από τους πλέον γνωστούς και ισχυρούς γερουσιαστές των ΗΠΑ.
Η νομοθεσία του για τη θέσπιση του προγράμματος Fulbright εγκρίθηκε από τη Γερουσία χωρίς αντίλογο το 1946. Οι πρώτοι υπότροφοι ταξίδεψαν στο εξωτερικό το 1948, με χρηματοδότηση από πολεμικές αποζημιώσεις και αποπληρωμές ξένων δανείων. Το 1949 ο Fulbright έγινε μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και διετέλεσε πρόεδρός της την περίοδο 1959-1974, γενόμενος έτσι ο μακροβιότερος πρόεδρος στην ιστορία της. Την καριέρα του στη Γερουσία σημάδεψαν ορισμένες αξιοσημείωτες περιπτώσεις διαφωνίας. Το 1954 υπήρξε ο μοναδικός γερουσιαστής που ψήφισε κατά της διάθεσης κονδυλίου για τη Μόνιμη Υποεπιτροπή στις Έρευνες, της οποίας προήδρευε ο γερουσιαστής Joseph R. McCarthy. Επίσης, εξέφρασε σοβαρές αντιρρήσεις στον πρόεδρο Kennedy πριν την εισβολή του Κόλπου των Χοίρων το 1961. Δυναμικό «παρών» έδωσε επίσης τη χαοτική εποχή του Πολέμου του Βιετνάμ, όταν προήδρευσε των ακροαματικών διαδικασιών της Γερουσίας με θέμα την πολιτική των ΗΠΑ και τη διεξαγωγή του πολέμου. Όταν αποχώρησε από τη Γερουσία εργάστηκε ως δικηγόρος στη Washington και παρέμεινε ενεργός υποστηρικτής του προγράμματος ανταλλαγών που φέρει το όνομά του.
Στη διάρκεια της καριέρας του, ο γερουσιαστής Fulbright δεν έπαψε ποτέ να δείχνει την υποστήριξή του για το Ίδρυμα Fulbright στην Ελλάδα, επισκέφθηκε μάλιστα τη χώρα μας τρεις φορές. Η πρώτη ήταν τον Σεπτέμβριο του 1958. Ακολούθησε μια δεύτερη, για την 30η επέτειο του Ιδρύματος, το Μάιο του 1978, κατά την οποία έλαβε το χρυσό μετάλλιο της Βουλής των Ελλήνων και αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τον Απρίλιο του 1989 ταξίδεψε για τελευταία φορά στην Ελλάδα για να παραλάβει το βραβείο Αθήναι –για τον «Άνθρωπο και την Ανθρωπότητα»– από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης σε αναγνώριση του έργου του ως ιδρυτή του μεγαλύτερου προγράμματος εκπαιδευτικών ανταλλαγών στον κόσμο. Το βραβείο απένειμε στον γερουσιαστή ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας και παλαιός υπότροφος του Ιδρύματος Fulbright, Ανδρέας Παπανδρέου.
Ο γερουσιαστής J. William Fulbright απεβίωσε στις 9 Φεβρουαρίου 1995 σε ηλικία 90 ετών. Η αφοσίωσή του στη διεθνή πολιτισμική κατανόηση εξακολουθεί να ζει μέσα από το πνεύμα και την κληρονομιά του Προγράμματος Fulbright και των υποτρόφων του
“Οι εκπαιδευτικές ανταλλαγές μετατρέπουν τα έθνη σε ανθρώπους, συνεισφέροντας όσο καμιά άλλη μορφή επικοινωνίας στον εξανθρωπισμό των διεθνών σχέσεων.”
Γερουσιαστής J. William Fulbright
Το Ίδρυμα Fulbright στην Ελλάδα
Το Ίδρυμα Fulbright (Αμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα στην Ελλάδα),ξεκίνησε την εφαρμογή του προγράμματός του στην Ελλάδα το 1948 και είναι το αρχαιότερο στην Ευρώπη και το δεύτερο αρχαιότερο (σε συνεχή λειτουργία) στον κόσμο.
Το Ίδρυμα Fulbright στην Ελλάδα είναι ένας οργανισμός αυτόνομος, μη κερδοσκοπικός, πολιτικά ανεξάρτητος και διακρατικός. Το διοικητικό συμβούλιο του Προγράμματος Fulbright στην Ελλάδα αποτελείται από οκτώ μέλη – τέσσερα ελληνικής και τέσσερα αμερικανικής καταγωγής. Τα μέλη προέρχονται από τον ακαδημαϊκό, επιχειρηματικό, διπλωματικό και επαγγελματικό χώρο. Το διοικητικό συμβούλιο διαμορφώνει τους στόχους και εκπονεί τα ετήσια προγράμματα του Ιδρύματος.
Ο διακρατικός του χαρακτήρας είναι από τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά του Ιδρύματος Fulbright. Στόχος του Ιδρύματος είναι να διευρύνει και να ενισχύσει την αμοιβαία κατανόηση ανάμεσα στην Ελλάδα και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής προσφέροντας ευκαιρίες για εκπαιδευτικές και πολιτιστικές ανταλλαγές σε Έλληνες και Αμερικανούς πολίτες – φοιτητές, ακαδημαϊκούς, επιστήμονες, ερευνητές, καλλιτέχνες και εκπαιδευτικούς.
Οι υπότροφοι επιλέγονται απο ανεξάρτητες εθνικές επιτροπές με βάση τις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές τους επιδόσεις, τον χαρακτήρα τους, τη σταδιοδρομία τους και τις ηγετικές τους ικανότητες.
Από το 1948, το Ίδρυμα Fulbright στην Ελλάδα έχει χορηγήσει περισσότερες από 4.700 υποτροφίες σε Έλληνες και Αμερικανούς, ενώ έχει προσφέρει δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες για σπουδές στις ΗΠΑ σε χιλιάδες πολίτες. Μεταξύ των υποτρόφων Fulbright ξεχωρίζουν κάτοχοι των βραβείων Nobel και Pulitzer, πρωθυπουργοί και αρχηγοί κρατών, καθηγητές και διακεκριμένοι επιστήμονες, πρέσβεις, καλλιτέχνες, ανώτεροι δικαστές, πρόεδροι επιχειρήσεων και οργανισμών.
Ο διακρατικός χαρακτήρας είναι από τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά του Ιδρύματος Fulbright στην Ελλάδα. Οι υποτροφίες και τα προγράμματα που προσφέρει το Ίδρυμα δεν θα ήταν εφικτά χωρίς την υποστήριξη των κυβερνήσεων της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, αλλά και χωρίς τη γενναιόδωρη υποστήριξη επιχειρήσεων, άλλων ιδρυμάτων και φυσικών προσώπων. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, το Ίδρυμα Fulbright στην Ελλάδα διεξάγει μία δυναμική εκστρατεία εξεύρεσης πόρων, ούτως ώστε να εξασφαλίσει επιπλέον χρηματοδότηση για το πρόγραμμα υποτροφιών και τις εκπαιδευτικές του δραστηριότητες. Το Ίδρυμα Fulbright αναγνωρίζει με ευγνωμοσύνη την αδιάκοπη υποστήριξη και αφοσίωση των δωρητών του.
Σας προσκαλούμε να υποστηρίξετε με τη δωρεά σας το πρόγραμμα υποτροφιών του Ιδρύματος Fulbright στην Ελλάδα. Aπό το 1948 έως σήμερα το Ίδρυμα Fulbright έχει χορηγήσει υποτροφίες σε περισσότερους από 4,700 Έλληνες και Αμερικανούς φοιτητές, καθηγητές, δασκάλους και καλλιτέχνες.
